Franz Kafka, Het proces

Kafka, Het procesHet proces van de Tsjechische schrijver Franz Kafka (1883-1924) behoort tot de belangrijkste literatuur van de twintigste eeuw. Op een dag wordt Josef K. wakker en blijkt hij gearresteerd te zijn. Vreemde mannen bevinden zich in zijn huis. Hij wordt opgeroepen zich voor verhoor te melden, ergens in een enorm groot gebouw. De rechtszaal blijkt een omgebouwde huiskamer en de griffie bevindt zich op een bedompte zolder. Josef ontmoet vreemde personen in slecht verlichtte kamers en raakt steeds meer verstrikt in een ondoorgrondelijk rechtssysteem. Steeds meer gaat het proces het leven van K. beheersen. Er valt niet aan te ontkomen. Vrijspraak bestaat eigenlijk niet, ook niet wanneer hij onschuldig is. Het wordt gedurende het hele proces niet duidelijk wat de aanklacht is en hoe de rechtsgang precies in zijn werk gaat. Het is een fragmentarische en surrealistische roman, met een macaber slot. Kafka schreef fragmenten in 1914-1915. Na zijn dood werd het boek uit deze fragmenten samengesteld en in 1925 uitgegeven.

Over de interpretatie is al veel geschreven. Sommigen lezen het boek als een aanklacht tegen de ambtelijke bureaucratie. Anderen duiden het meer filosofisch. Men ziet het proces als een beeld van het leven. Vanaf het eerste begin is elk mensleven onontkoombaar op weg naar het einde, veroordeeld tot de dood. De mens heeft te strijden met onnavolgbare hogere machten uit wiens greep men niet kan komen. Het is in die zin een zeer pessimistische boek, waarin alle hoop ontbreekt. Een symbool van de ontwortelde mens van de moderne tijd. Het boek vraagt om een christelijk antwoord. Dit antwoord ligt in het evangelie, waar we God niet ontmoeten als de onnavolgbare macht, maar als de liefhebben en ontfermende Vader. Kafka kan de ogen openen voor een leven in de leegte buiten dit evangelie.

Klik hier voor een Duitstalige versie van ‘Het proces’ en klik hier voor een Engelstalige editie.