Dietrich Bonhoeffer, Navolging

Bonhoeffer, NavolgingChristen zijn betekent Christus navolgen. Dat stond voor Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) vast. Een christendom zonder navolging is een christendom zonder Christus.  In het boek Navolging, uitgegeven in 1937, doet hij de oproep om Jezus na te volgen in de praktijk van alle dag. De navolging van Jezus betekent bevrijding. Bevrijding van alle menselijke instellingen, van al wat drukt en zorg veroorzaakt. Het juk van Jezus is hard voor wie zich ertegen verzet, maar zacht voor wie zich eraan overgeeft. Jezus vraagt niets van ons zonder ons de kracht te geven het ook te doen. Jezus’ gebod wil geen leven vernietigen, maar het bewaren, sterken en genezen. Tegelijk brengt die navolging ons in conflict met de wereld die zonder God leeft. Bonhoeffer schrijft: ‘waarheen zal die oproep tot navolging degenen brengen die er gehoor aan geven? (…) Jezus Christus, die navolging beveelt, alleen weet waarheen de weg leidt. Wij weten echter dat het een bovenmatig barmhartige weg zal zijn. Navolging is vreugde.’ Hij schrijft deze woorden aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Deze navolging bracht hem in conflict met de nazi’s en hij moest zelf de uiterste consequenties van deze navolging dragen. Op 9 april 1945 werd hij in het concentratiekamp Flössenburg door de nazi’s geëxecuteerd, drie weken voor de bevrijding. Zijn laatste woorden: “Dit is het einde, voor mij het begin van het leven.” Een indringend boek dat je een spiegel voorhoudt.

“Navolging is gebondenheid aan Christus; omdat Christus er is, moet er navolging zijn. Een idee over Christus, een leersysteem, een algemeen godsdienstig inzicht van genade of zondenvergeving, maakt navolging niet noodzakelijk, ja, sluit haar in waarheid uit, is in strijd met navolging. Tegenover een idee staat men in de verhouding van kennis, van geestdrift, misschien ook van verwerkelijking, maar nooit van de persoonlijke gehoorzame navolging. Een christendom zonder navolging is altijd een christendom zonder Jezus Christus; het is idee, mythe.”