Bernardus van Clairvaux, God liefhebben

Clairvaux, God liefhebben“U wilt van mij horen waarom wij van God moeten houden, en hoe. Dan zeg ik: de reden om van God te houden, dat is God. En de mate waarin? Mateloos moet het zijn.” Dit zijn de openingswoorden waarmee Bernardus van Clairvaux (1090-1153) zijn traktaat begint. Alles wat volgt is toelichting hierop, zo schrijft hij. Bernardus was een Franse abt uit de orde der Cisterciënzers die in 1115 het klooster van Clairvaux stichtte. Behalve vanwege zijn rol in het initiëren van de tweede kruistocht, is hij vooral bekend geworden dankzij zijn mystieke geschriften en preken. Vanwege dit laatste kreeg hij wel de bijnaam doctor mellifluus (honingvloeiende leraar). De diligendo Deo is nu opnieuw vertaald onder de titel God liefhebben. In dit beroemd geworden traktaat schetst Bernardus in lyrische en beeldrijke bewoordingen de liefdesrelatie tussen God en mens. Het werk wijst ons erop waar het om draait in het leven, namelijk God liefhebben. En wie soms vergeet hoe groot de liefde van God is voor ons, die moet dit boek lezen. Een parel uit de kerkgeschiedenis.

Lees verder

Martyn Lloyd Jones, Predikers en prediking

Lloyd Jones, Predikers en predikingHij wordt wel ‘de laatste Puritein’ genoemd: Martyn Lloyd Jones (1899-1981). Hij gaf een veelbelovende carrière als arts op om predikant te worden in een klein dorpje in Wales. Het grootste deel van zijn leven was hij predikant in de Westminster Chapel in Londen, die elke zondag afgeladen vol zat. Hij wordt beschouwd als één van de beste predikers van de vorige eeuw. Met kracht en autoriteit verkondigde hij elke zondag en vaak ook door de week het evangelie. Voor velen was hij tot zegen. De prediking van het Woord, gebaseerd op studie en exegese, vormde voor hem het hart van de gemeente.  Lloyd Jones was ervan overtuigt dat door de prediking van het Woord de Geest harten verbreekt en mensen zaligmaakt. Voor alles heeft de kerk daarom een krachtige evangelieverkondiging nodig. In scherpe bewoordingen wijst hij iedereen af die een alternatief voor de prediking zoekt. In Predikers en prediking doet Lloyd Jones handreikingen aan jonge predikanten. Hij gaat in op allerlei aspecten rondom de prediking. Zorgvuldige studie, voortdurend gebed en een grote afhankelijkheid van de Geest gaan voor hem hand in hand. Zijn evenwichtige, praktische en tegelijk geestelijke insteek is zeer leerzaam. Vandaag de dag lijkt zijn boek meer actueel dan ooit. In een tijd waarin de prediking steeds meer aanzien verliest is het goed om ons opnieuw met Lloyd Jones te verwonderen over het wonder van de prediking. Een boek dat elke prediker en misschien ook elke hoorder gelezen moet hebben.  Lees verder

Bernard Cottret, Calvijn Biografie

Cottret, Calvijn biografieEen biografie van Johannes Calvijn (1509-1564) moet je gelezen hebben. De biografie van Cottret is dan een aanrader. Het is een boeiend geschreven, lijvige, biografie van een bijzonder mens.  Cottret weet zowel afstand te houden van het zeer negatieve imago dat soms aan Calvijn kleeft, als van het hagiografische beeld dat sommige anderen van hem hebben.  De historicus tekent Calvijn als een bescheiden man met een ijzeren wil. Calvijn wordt geplaatst tegen de kerkelijke, filosofische en culturele achtergrond van die tijd. We zien hoe hij in Frankrijk is gevormd en nooit is losgekomen van zijn vaderland. Ook wat dat betreft was hij altijd een balling en vreemdeling. We volgen hem in zijn nimmer aflatende strijd voor het zuivere geloof. We komen hem tegen als een mens, soms open en tolerant en op andere momenten hard en onvermurwbaar. Calvijn blijkt geen held noch een tiran maar een mens met gaven en zwakheden, die van genade leefde.

 

Blaise Pascal, Gedachten

Pacal, gedachten“Er was eens een man die, toen hij twaalf was, met staafjes en rondjes de wiskunde schiep; die, toen hij zestien was, de knapste verhandeling over kegelsneden schreef sinds de oudheid; die, toen hij negentien was, een theoretische wetenschap in een machine toepaste; die, toen hij drieëntwintig was, de theorie van de luchtdruk formuleerde en zo een van de grote vergissingen van de oude fysica van tafel veegde; die, op een leeftijd dat andere mensen zich nauwelijks van hun bestaan bewust zijn, al heel de cyclus van de humane wetenschappen doorlopen had, besefte hoe nietig ze waren en zijn aandacht op de godsdienst richtte; (…) die ten slotte, tijdens de korte periodes tussen zijn ziektes in, door abstractie, een van de grootste problemen uit de meetkunde wist op te lossen en gedachten neerschreef over God en de mens.” Zo omschreef Chateaubriand de auteur van Pensées, Blaise Pascal  (1623-1662). Los van de hagiografische overdrijving kunnen we Chateaubriand alleen maar gelijk geven. Blaise Pascal was een groot genie, zoals er maar zelden een wordt gevonden. Dit blijkt ook zeker uit Gedachten, een onvoltooide apologie die in 1670 posthuum werd uitgegeven. Na zijn dood vond men talrijke notities en bundels papieren die bedoeld waren als apologie van het christelijk geloof. Met grote hartstocht en scherpte gaat hij in op de verhouding tussen de nieuwe wetenschap en het christelijk geloof. Lees verder

J.H. Bavinck, En voort wentelen de eeuwen

Bavinck, Voort wentelen de eeuwenWe leven in een tijd waarin velen angstig naar de toekomst kijken. Het lijkt soms alsof de wereld op het punt staat in chaos ten onder te gaan. In Voort wentelen de eeuwen wil de J.H. Bavinck (1895-1964) ons bemoedigen. Hij wil ons leren de geschiedenis te leren zien vanuit het perspectief van God. Hij doet dit door in acht hoofdstukken een verklaring te geven van het boek Openbaring. Bavinck laat zien dat de geschiedenis geschreven wordt. Dat er achter de wereldgeschiedenis een andere geschiedenis schuil gaat. Bavinck begint met Openbaring 12, dat volgens hem de kern van het Bijbelboek vormt. Daar zien we waar alles om draait: om de strijd tussen de vrouw en de slang, tussen Christus en Zijn Kerk en het rijk van satan. Wij kunnen God niet narekenen, maar we kunnen wel op Hem rekenen. Openbaring leert dat Christus overwonnen heeft en we op weg zijn naar Zijn toekomst. Voor Bavinck betekent dat de evangelieverkondiging de  grootste urgentie heeft. Voor ons betekent het dat de vraag dringt: staan we aan de kant van de wereld, of door genade aan de kant van God? Het één betekent ondergang, het ander eeuwig leven.

Johannes Calvijn, Institutie

Calvijn, Institutie2De naam van Johannes Calvijn (1509-1564) is voor altijd verbonden met de Institutie. Een werk dat voor sommigen als het hoogtepunt van Bijbelgetrouwe dogmatiek wordt gezien en door anderen als een dieptepunt van star en rigide denken. Met name dat laatste imago kleeft nog steeds aan de naam Calvijn. Wie de Institutie zelf ter hand neemt ontmoet Calvijn vooral als een groot denker met een enorme kennis van de Schrift. De Institutie behoort tot de bekendste werken uit de Reformatie. De eerste editie kwam uit in 1536, de laatste in 1559. Het boek is van enkele hoofdstukken uitgegroeid tot vier delen, waarin de hoofdzaken uit de geloofsleer op ordelijke wijze besproken worden. Ondanks het negatieve imago is het zeker geen onpersoonlijke en rigide dogmatiek. De Institutie wil vooral een hulpmiddel zijn bij het Bijbellezen. Calvijn was ervan overtuigd dat we in die Bijbel de Levende God ontmoeten, die zondaren zaligmaakt. Kennis van God en kennis van onszelf, daar is het Calvijn om te doen. In de vertaling van dr. De Niet is het werk ook voor vandaag zeer toegankelijk.
Lees verder

Søren Kierkegaard, Vrees en beven

De Deense filosoof Søren Kierkegaard vp vrees stofomsl.indd(1813-1855) zag het als zijn roeping om de Deense staatskerk wakker te schudden. Ze was volgens hem verworden tot een gezapig instituut, waar de genade goedkoop geworden was. Kierkegaard stelde hier de diepe ernst en radicaliteit van het evangelie tegenover. In Vrees en beven wil hij doordringen in de wereld van het geloof. Hoe komt het dat mensen daar zo snel klaar mee zijn? Hij concludeert dat men het zicht op wat geloven is, is kwijtgeraakt. Om de ongelooflijke diepte van het geloof te peilen neemt Kierkegaard ons mee naar Genesis 22, waar Abraham de vader aller gelovigen beproefd wordt. Wat als God het onmogelijke vraagt? De auteur probeert drie prangende vragen te beantwoorden: bestaat er een teleologische suspensie van het ethische? Bestaat er een absolute plicht tegenover God? Zijn er zaken waarover je niet kan spreken? Kierkegaard komt tot de radicale conclusie dat die absolute plicht er is. Kierkegaard lezen is niet eenvoudig en hem begrijpen nog moeilijker. Toch is het zeker de moeite waard! De auteur zelf voorspelde dat hij alleen door dit boek voor altijd herinnerd zou blijven. En hij heeft gelijk gekregen. Lees verder

Agnes Amelink, De gereformeerden

amelink-de-gereformeerdenIn het succesvolle boek De Gereformeerden schetst Agnes Amelink (1956-) de opkomst, bloei en teloorgang van de gereformeerden. Jarenlang vormden zij een beeldbepalend volksdeel in de Nederlandse maatschappij. Amelink beschrijft de periode vanaf de doleantie in 1886 tot het jaar 2000, achteraf bezien enkele jaren voordat de Gereformeerde Kerken opgingen in de PKN. We zien hoe een relatief klein, en maatschappelijk vaak achtergesteld, volksdeel zich binnen korte tijd weet te organiseren tot een machtsfactor waar niemand omheen kan. We komen de Gereformeerden tegen als een volk met dadendrang. Waar de bevindelijk gereformeerden vaak tobden over het persoonlijk heil, daar staken de gereformeerden de handen uit de mouwen. Met enthousiasme werd er gebouwd aan de eigen organisatie. Het doel was – niet zonder pretenties – om de hele maatschappij te kerstenen. Hoe komt het dat een relatief klein volksdeel van Nederland zo snel opgang weet te maken? Hoe komt het dat dit ook zo snel weer verdwenen is? Op deze vragen zoekt Amelink een antwoord. Lees verder

Dietrich Bonhoeffer, Navolging

Bonhoeffer, NavolgingChristen zijn betekent Christus navolgen. Dat stond voor Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) vast. Een christendom zonder navolging is een christendom zonder Christus.  In het boek Navolging, uitgegeven in 1937, doet hij de oproep om Jezus na te volgen in de praktijk van alle dag. De navolging van Jezus betekent bevrijding. Bevrijding van alle menselijke instellingen, van al wat drukt en zorg veroorzaakt. Het juk van Jezus is hard voor wie zich ertegen verzet, maar zacht voor wie zich eraan overgeeft. Jezus vraagt niets van ons zonder ons de kracht te geven het ook te doen. Jezus’ gebod wil geen leven vernietigen, maar het bewaren, sterken en genezen. Tegelijk brengt die navolging ons in conflict met de wereld die zonder God leeft. Bonhoeffer schrijft: ‘waarheen zal die oproep tot navolging degenen brengen die er gehoor aan geven? (…) Jezus Christus, die navolging beveelt, alleen weet waarheen de weg leidt. Wij weten echter dat het een bovenmatig barmhartige weg zal zijn. Navolging is vreugde.’ Hij schrijft deze woorden aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Deze navolging bracht hem in conflict met de nazi’s en hij moest zelf de uiterste consequenties van deze navolging dragen. Op 9 april 1945 werd hij in het concentratiekamp Flössenburg door de nazi’s geëxecuteerd, drie weken voor de bevrijding. Zijn laatste woorden: “Dit is het einde, voor mij het begin van het leven.” Een indringend boek dat je een spiegel voorhoudt. Lees verder

Brief aan Diognetus

Brief aan diognetusHet scheelde maar weinig of niemand zou ooit van de Brief aan Diognetus hebben gehoord. Het manuscript zou in een stapel pakpapier bij een vishandel in Constantinopel hebben gelegen, waar het in 1436 bij toeval werd ontdekt. Later, in 1870, is het manuscript alsnog verloren gegaan tijdens de Frans-Duitse oorlog. Toen waren er gelukkig al voldoende kopieën. De auteur van de brief is onbekend en ook de datering is onzeker. Vermoedelijk is de brief ergens in het midden van de tweede eeuw geschreven. Het is een apologetisch geschrift waarin iemand die onlangs tot geloof gekomen is vragen beantwoordt van een buitenstaander. Diognetus vraagt zich af: wie is die God die de christenen dienen? Op welke manier dienen ze Hem? Wat voor liefde is het die de christenen onderling zo sterk bindt? Waarom kwam deze nieuwe religie niet eerder? De auteur wijst erop dat God de Verlosser stuurde volgens Zijn plan. Nadat de mensen eerst tot besef gebracht waren dat ze zichzelf niet konden redden, heeft Hijzelf het initiatief genomen om hen te redden van zonde en onwetendheid. Lees verder